Crackstate Heerenveen


Oord van verschrikking

De gevangenis achter Crackstate 1944 - 1945 Samenstelling en redactie: drs. A. T. Geerdink Uitgegeven ter gelegenheid van de onthulling van het gedenkteken ter herinnering aan de slachtoffers van de voormalige gevangenis achter Crackstate. 15 april 1995.  De wûnen binne hiele, de groeden bliuwe. 

 

De wûnen binne hiele, de groeden bliuwe

Schilderij:J. Hachmer, Cel in Crackstate

We dachten dat het zo'n vaart niet zou lopen, toen over onze grens het fascisme aan de macht kwam. En toen elders in Europa de laarzen opmarcheerden, dachten we dat die ons land wel voorbij zouden gaan. Zolang kan dat niet duren meenden we, toen ons land werd bezet. En na de oorlog dachten we dat we waren bevrijd van de terreur. Maar het verleden liet ons niet los. Het onrecht en de intolerantie lijn schrijnend van deze tijd. Wij hadden zoveel hoop dat men eens zou leren van al dat geweld. Zij die in de Tweede Wereldoorlog de misdaad onderkenden; ertegen in verzet kwamen, betaalden vaak de hoogste prijs: hun leven. In Heerenveen speelde daarbij de voormalige gevangenis achter Crackstate een gruwelijke rol. Honderden mensen werden daar door de Duitsers opgebracht en ingesloten. Het was een van de meest gevreesde gevangenissen van ons land. Meer dan 60 goede vaderlanders zouden hun gevangenneming niet overleven. Zij stierven als gevolg van martelingen, werden gefusilleerd of kwamen aan hun eind door ontbering in Duitse concentratiekampen. Hen willen wij blijvend herdenken. drs. P.M.M. de Jonge, burgemeester van Heerenveen.  

Inleiding

In de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog oefende de Duitse Sicherheitsdienst een ware terreur uit in Noord-Nederland. Het Burmaniahuis in Leeuwarden en het Scholtenshuis in Groningen zijn namen die voor altijd verbonden zijn met deze terreur.

 

Ook de gevangenis van Heerenveen die ooit achter Crackstate stond, hoort in deze lugubere rij thuis. Van oktober 1944 tot april 1945 was het Huis van Bewaring de uitvalsbasis van het SD Kommando Kronberger. Honderden mannen en vrouwen uit Friesland, Drenthe en de Kop van Overijssel werden er door toedoen van dit niets ontziende commando opgesloten, verhoord en niet zelden gemarteld. Tientallen overleefden hun verblijf in Crackstate niet.

 

In dit boekje komen vier ooggetuigen aan het woord die aan den lijve hebben ondervonden wat het betekende om "achter Crackstate te zitten". Hun verhalen geven een indringend beeld van het leven in deze "hel van het Noorden" en van de heldhaftige bevrijding van de gevangenen op 14 april 1945. De ooggetuigenverslagen worden voorafgegaan door een korte historische inleiding. Ad Geerdink, oud directeur Museum Willem van Haren

 

Colofoon

Schilderij: J.  Hachmer. "Cel in Crackstate", olieverf op board.1946

 

Uitgave van boekje "Oord van verschrikking" is mogelijk gemaakt door: Rotary Club Oranjewoud-Heerenveen

Uitgave boekje: gemeente Heerenveen

Productie: bureau Voorlichting en PR

Redactie: Museum Willem van Haren  

Druk: Gerben Brouwer, drukkers/ontwerpers

 

Toestemming Publicatie: 21-10-2014

Teksten en afbeeldingen boekje "OORD VAN VERSCHIKKING"

Jessica Derks-Dekker

Communicatiemedewerker

Gemeente Heerenveen

 

Heerenveen Museum

Linda Trip (Directie)

Hijlkje Bakker (Marketing en PR)

Website: Heerenveen Museum & Werkgroep Oud-Heerenveen